ორი პუტინი

 თბილისის ძველი ქალაქის მთავარი ქუჩიდან გამოეყოფა ანტონ კათალიკოსის ქუჩა, რომელსაც სახელი ქართველი კათოლიკოს-პატრიარქის ანტონ I-ის (1720–1788) პატივსაცემად ეწოდა. იგი ქართული განმანათლებლობის ერთ-ერთი წინამორბედი იყო. Nomen est omen: ქუჩა მართლაც მიდის ყოფილ კათოლიკურ ეკლესიასთან, თუმცა საბჭოთა პერიოდში ის შესანიშნავ კამერულ თეატრად გადაკეთდა.

სწორედ იმ კუთხეში, სადაც ეს ქუჩა მთავარ გამზირს უერთდება, 2008 წელს რუსეთის მიერ საქართველოზე თავდასხმის შემდეგ გაჩნდა პირველი ანტირუსული წარწერები, როგორც ეს მთელ ქალაქში მოხდა. აქ კი, შესაძლოა ცენტრალური მდებარეობის გამო, ისინი თანდათან გაერთიანდა უწყვეტ საპროტესტო კედლად, რომელმაც ქართული ოპოზიციის ყველა ძირითადი თემა მოიცვა: რუსი ოკუპანტების წინააღმდეგობისგან — რომლის ფესვები 1921 წელს და უფრო ადრეულ პერიოდშიც მიდის — უკრაინის დამცველთა მიმართ სოლიდარობამდე და საქართველოს პრორუსული ხელისუფლების უარყოფამდე.

1783: გეორგიევსკის ტრაქტატის ხელმოწერა, რომელსაც რუსეთი არაერთხელ არღვევდა • 1801: იმპერატორი პავლე I აუქმებს საქართველოს სახელმწიფოებრიობას და ქვეყანას რუსეთს უერთებს • 1811: ქართული ეკლესია კარგავს ავტოკეფალიას და რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას ექვემდებარება • 1832: ქართული თავადაზნაურობის შეთქმულება გამოაშკარავდა, მონაწილეები დაისაჯნენ და გადაასახლეს • 1921: წითელი არმია ამხობს დამოუკიდებელ საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას და ქვეყანას ძალით აერთიანებს საბჭოთა კავშირში • 1937: სტალინის დიდი წმენდა: ქართული ელიტის ათასობით წარმომადგენელი მოკლეს • 1978: ახალი საბჭოთა კონსტიტუცია ცდილობს ქართულ ენას ჩამოართვას სახელმწიფო ენის სტატუსი, რასაც მასობრივი საპროტესტო გამოსვლები მოჰყვა • 1989 (თბილისის ტრაგედია): 9 აპრილს საბჭოთა არმიამ დამოუკიდებლობის მხარდამჭერი მშვიდობიანი დემონსტრაცია მომწამვლელი აირითა და საინჟინრო ნიჩბებით დაარბია • 1991: მოსკოვი პოლიტიკური და ეკონომიკური ზეწოლის გზით ცდილობს საქართველოს დამოუკიდებლობის აღკვეთას • 1992 და 1993: რუსეთის არმია და სპეცსამსახურები მხარს უჭერენ (და დიდი ალბათობით თავადაც იწვევენ) აფხაზურ და ოსურ სეპარატიზმს • 1999: ჩეჩნეთის ომის ფარგლებში რუსეთი ბომბავს საქართველოს პანკისის ხეობას • 2008: რუსეთის მიერ პროვოცირებული სამხრეთ ოსეთის ინციდენტის გამოყენებით საბაბად, რუსეთის არმია იკავებს სამხრეთ ოსეთს და საქართველოს ტერიტორიაზე შემოდის, ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგაც კლავს მრავალ ქართველ სამხედრო მოსამსახურეს 

ზემოთ: კაპრალი გიორგი ანწუხელიძე, რომელიც 2008 წლის 9 აგვისტოს ცხინვალში რუსეთის არმიამ ტყვედ აიყვანა. სასტიკი წამების შემდეგ — რომლის ვიდეოც ინტერნეტში გავრცელდა — იგი ცემით მოკლეს. მას საქართველოს ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა, ხოლო მისმა პორტრეტმა, რომელსაც წარწერა არ დანებდე! ახლავს, ოკუპაციის საწინააღმდეგო გრაფიტის ერთ-ერთ სიმბოლოდ იქცა. • ქვემოთ: მარო მაყაშვილი, უნივერსიტეტის სტუდენტი, რომელიც 1921 წლის საბჭოთა შემოჭრის დაწყებისას მოხალისედ წავიდა მედდად და მისი ერთ-ერთი პირველი გმირული მსხვერპლი გახდა. ქართული ლიტერატურა მას „ქართველ ჟანა დ’არკად“ იხსენებს, ხოლო მისი დღიური სკოლებში სავალდებულო საკითხავია 

ამ კედელს უკვე ალბათ ათი წელია ვადევნებ თვალს და მისი წლიდან წლამდე შეუმჩნეველი ცვლილებები ზუსტად ასახავს ოპოზიციის განწყობას. ბოლოს ის მაისში ვნახე და ამჯერად მხოლოდ ერთი მნიშვნელოვანი ახალი დამატება შევნიშნე: წინასწარ აღმართული საფლავის ქვა — სურვილის რეალობად ქცევის იმედით — იმ ადამიანის საფლავისთვის, რომელიც ამჟამად ქართველი ხალხის ყველაზე საძულველი მტერია.

საფლავის ქვა შეიცავს რამდენიმე გამოთქმას, რომლებიც განმარტებას საჭიროებს:

• Z • რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის ზოგადი სიმბოლო, თავდაპირველად — აღნიშვნა, რომელიც რუსულ სამხედრო მანქანებზე იყო დახატული და ამ კამპანიაში გამოიყენებოდა, თუმცა მისი ზუსტი მნიშვნელობა დღემდე გაურკვეველია. საფლავის ქვაზე იგი აშკარად ტრადიციული ჯვრის ნაცვლად არის გამოყენებული.

• Putler • პუტინისა და ჰიტლერის სახელებისგან შექმნილი შერწყმული სიტყვა. იგი პირველად საქართველოში გამოჩნდა 2008 წლის რუსეთის შემოჭრის შემდეგ, გავრცელდა უკრაინაში 2014 წელს ყირიმის ანექსიისა და დონბასის ომის შემდეგ და მსოფლიო მასშტაბით ცნობილი გახდა 2022 წელს რუსეთის მიერ უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ. ამ შედარების საფუძველში არსებული მთავარი არგუმენტებია ტერიტორიული ექსპანსია და მეზობელი სახელმწიფოების სუვერენიტეტის უარყოფა, ინტენსიური სახელმწიფო პროპაგანდა და პიროვნების კულტი, მმართველობის დიქტატორული მეთოდები და პოლიტიკური ოპოზიციის ძალადობრივი ჩახშობა.

• Khuylo • მომდინარეობს უხეში სიტყვიდან хуй („სასქესო ორგანო“, „ყლე“) დამამცირებელი სუფიქსით -ло და დაახლოებით ნიშნავს „ნაბიჭვარს“ ან „ნაგვის ნაჭერს“, თუმცა გაცილებით უფრო ძლიერი შეურაცხმყოფელი დატვირთვით. ეს სიტყვა დიდი ხანია არსებობდა როგორც რუსულ, ისე უკრაინულ სლენგში, მაგრამ კონკრეტულად პუტინთან ასოცირდა მას შემდეგ, რაც 2014 წლის მარტში ხარკოვში ფეხბურთის გულშემატკივართა მსვლელობის მონაწილეებმა დაიწყეს რიტმული და უაღრესად დასამახსოვრებელი Путін — хуйло! Ла-ла-ла-ла-ла! სკანდირება, რომელიც მალე ანტირუსული დემონსტრაციების საყოველთაო ლოზუნგად იქცა.

• უკრაინელები და ბუნკერი • აშკარა მინიშნება, ერთი მხრივ, უკრაინის ბოლოდროინდელ წარმატებებზე რუსეთის ფრონტზე, ხოლო მეორე მხრივ — ჰიტლერის სიკვდილზე ბუნკერში; პუტინისთვისაც მსგავს ბედს უსურვებენ — სასურველია, ჯერ კიდევ ამავე, 2026 წლის დასრულებამდე.

თუმცა საფლავის ქვას აქვს ერთი ელემენტი, რომელიც ერთი შეხედვით უმნიშვნელოდ ჩანს და აზრს მხოლოდ მაშინ იძენს, როდესაც გვახსენდება, რომ პუტინი ოფიციალურად დაიბადა არა 1950, არამედ 1952 წელს. როგორ შეიძლებოდა ასეთი შიდა მინიშნებებით დატვირთული წარწერის ავტორს შეცდომა სწორედ მისი დაბადების წლის შესახებ დაეშვა?

საქმე ის არის, რომ 1950 წელს საკუთარი მნიშვნელობა აქვს. იგი უკავშირდება ლეგენდას, რომელიც წლების განმავლობაში ჯიუტად ინარჩუნებს თავს ქართულ საზოგადოებრივ აზრში. ამ ისტორიის მიხედვით, პუტინის ნამდვილმა დედამ თავისი ვაჟი — დაბადებული 1950 წელს — გაზარდა ქართულ სოფელ მეტეხში ცხრა წლის ასაკამდე, როდესაც იგი რუსეთში მიმღებ მშობლებს გადასცა.

ისტორია იწყება მაშინ, როდესაც რუსტამ დაუდოვმა, 1999 წელს მეორე ჩეჩნეთის ომის დროს ემიგრაციაში წასულ ჩეჩნეთის მთავრობის თბილისის წარმომადგენელმა, ადგილობრივი ჭორი გაიგო: თითქოს თბილისში დასავლეთით, სამოცი კილომეტრის დაშორებით, მდინარე მტკვრის (კურის) ნაპირზე მდებარე სოფელ მეტეხში ცხოვრობდა ხანდაზმული ქალი ვერა პუტინა. იგი ამტკიცებდა, რომ ვლადიმირ პუტინი — რომელიც ბორის ელცინის გადადგომის შემდეგ რუსეთის მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტი გახდა — სინამდვილეში მისი შვილი იყო: იგი ტელევიზიით იცნო. 2000 წლის იანვარში დაუდოვი მასთან შესახვედრად გაემგზავრა და ხანგრძლივი ვიდეოინტერვიუ ჩაწერა.

ინტერვიუში ვერა პუტინა ყვება, რომ იგი 1926 წელს დაიბადა სოფელ ოჩიორში, ურალის მთების ძირში. იგი სოფლის მეურნეობის ტექნიკის მექანიკოსად სწავლობდა, სადაც გაიცნო მექანიკოსი პლატონ პრივალოვი, რომლისგანაც დაორსულდა. მხოლოდ მოგვიანებით გაიგო, რომ პრივალოვი დაქორწინებული იყო, ამიტომ მიატოვა იგი და მშობლიურ სოფელში დაბრუნდა. იქ, 1950 წლის 7 ოქტომბერს, გააჩინა ვაჟი ვლადიმირი, რომელმაც მისი ქალიშვილობის გვარი მიიღო. ორი წლის შემდეგ, ტაშკენტში სასწავლო კურსზე ყოფნისას, გაიცნო ქართველი გიორგი ოსეფაშვილი. ისინი დაქორწინდნენ და მეტეხში დასახლდნენ. ბიჭი იქ იზრდებოდა ცხრა წლის ასაკამდე, როდესაც დედამ — მამინაცვლის დაჟინებული მოთხოვნით, რომელიც მას უკონტროლოდ აგრესიულად მიიჩნევდა — იგი რუსეთში დააბრუნა. იქ იგი იშვილეს შორეულმა ნათესავებმა, რომლებიც ასევე პუტინის გვარს ატარებდნენ და რომელთა საკუთარი ორი ვაჟი ომში დაიღუპა. პუტინის მოგვიანებით გამოქვეყნებულ ოფიციალურ ბიოგრაფიაში ისინი მის ბიოლოგიურ მშობლებად არიან წარმოდგენილი, თუმცა მისი „დედა“ 1952 წელს უკვე ორმოცდაერთი წლის იყო — იმდროინდელ საბჭოთა კავშირში მშობიარობისთვის უჩვეულოდ ხანდაზმული ასაკი.

ამ ისტორიის მიხედვით, პუტინების მშვილებელმა წყვილმა ვოვა „ორი წლით გააახალგაზრდავა“, რადგან, საქართველოში გატარებული ბავშვობის გამო, მან რუსულად კითხვა ძალიან ცუდად იცოდა და მხოლოდ ასაკის შემცირებით შეიძლებოდა მისი ჩარიცხვა იმ კლასში, რომელიც მის განათლების დონეს შეესაბამებოდა. თუმცა მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ მისი ოფიციალური დაბადების თარიღი კვლავ 7 ოქტომბერი დარჩა.

როდესაც დაუდოვმა მტკიცებულებები მოითხოვა, ვერა პუტინამ თქვა, რომ მას უკვე ესტუმრნენ უსაფრთხოების სამსახურების თანამშრომლები და წაიღეს ყველა მისი ფოტო და დოკუმენტი. მხოლოდ მოგვიანებით, მას შემდეგ, რაც ისტორია საჯარო გახდა, Daily Telegraph-მა შეძლო სკოლის კლასის ჟურნალის მოძიება, რომელშიც მოსწავლე სახელად ვლადიმირ პუტინი ზუსტად იმ წლებში ფიქსირდება, რომლებიც მან აღწერა.

დაუდოვი დაუკავშირდა არტიომ ბოროვიკს, რუსეთის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ საგამოძიებო ჟურნალისტს, იმ იმედით, რომ ვიდეოს გამოაქვეყნებდა 2000 წლის 26 მარტის რუსეთის საპრეზიდენტო არჩევნებამდე და ამით შეასუსტებდა პუტინის საარჩევნო პერსპექტივებს, რომელმაც მეორე ჩეჩნეთის ომი დაიწყო. 17 მარტს ბოროვიკი მოსკოვიდან თბილისის მიმართულებით მიმავალ თვითმფრინავში ჩაჯდა. აფრენიდან ცოტა ხნის შემდეგ თვითმფრინავი აფეთქდა ტექნიკური პრობლემების გამო, რომლებიც ბოლომდე არასოდეს გარკვეულა. გადარჩენილი არავინ ყოფილა.

დაუდოვმა შემდეგ ეს ჩანაწერი იტალიელ ჟურნალისტ ანტონიო რუსოსაც გადასცა. რუსო მომდევნო დილით მკვდარი იპოვეს იმ მოვლენაში, რომელიც დადგმულ საგზაო ავარიას ჰგავდა, მაშინ როდესაც მისი ყველა დოკუმენტი — მათ შორის ჩანაწერიც — სასტუმროს ნომრიდან გაქრა. იტალიელი გამომძიებლები, რომლებიც საქმის შესასწავლად იყვნენ გაგზავნილი, ორი კვირის შემდეგ საქართველოდან გააძევეს. გამოძიებაში მონაწილე ორი ქართველი პოლიციელიდან ერთმა მალევე თავი მოიკლა, მეორე კი მოწამლეს.

მოგვიანებით თბილისში ჩეჩნური ოფისი დაიხურა, ხოლო დაუდოვმა თანამდებობა დაიკავა ბაქოში მდებარე ჩეჩნურ ოფისში და ხშირად მოგზაურობდა ორ დედაქალაქს შორის. 2003 წლის 7 სექტემბერს ბაქოს პოლიციამ გაგარინის ხიდთან ახლოს გვამი აღმოაჩინა. მსხვერპლი ხუთი გასროლით იყო მოკლული და იდენტიფიცირებული იქნა როგორც ჩეჩენი სახელად რუსტამ დაუდოვი. მაგრამ „ჩვენი“ დაუდოვი იმ დროს უკვე თვითმფრინავში იმყოფებოდა, რომელიც თბილისში ბრუნდებოდა. თუ ის მართლაც იყო დაგეგმილი სამიზნე, მკვლელებმა სხვა ადამიანი მოკლეს. ამ შემთხვევის შემდეგ დაუდოვმა და მისმა ოჯახმა გაეროს დახმარებით დატოვეს თბილისი.

ასეთია ისტორია, რომელიც საქართველოში მეტ-ნაკლებად ყველას სიმართლედ მიაჩნია. რა თქმა უნდა, არ არსებობს საბოლოო დოკუმენტური მტკიცებულებები, გარდა კლასის ჟურნალისა და ერთი შემორჩენილი ბავშვობის ფოტოსი, რომლის იდენტიფიცირებაც შეუძლებელია სრული დარწმუნებით, როგორც მომავალი პუტინის გამოსახულებისა.

თუმცა ჩვენ გვაქვს არაერთი წყარო. მას შემდეგ, რაც ეს ისტორია ცნობილი გახდა, ჰოლანდიელი რეჟისორი ინეკე სმიტსი 2003 წელს გაემგზავრა მეტეხში, სადაც რამდენიმე თვე გაატარა ვერა პუტინას, სოფლის მცხოვრებლების, ვოვას ყოფილი თანაკლასელებისა და მასწავლებლების გამოკითხვაში. ყველამ განაცხადა, რომ ბიჭი, რომელსაც ისინი იცნობდნენ, დღევანდელი ვლადიმირ პუტინი იყო. შედეგად შეიქმნა მისი დოკუმენტური ფილმი Putin’s Mama.

ქეით ვაინბერგმა 2008 წლის 5 დეკემბრის The Daily Telegraph-ის ნომერში გამოაქვეყნა სტატია სათაურით Could this woman be Vladimir Putin’s real mother? სტატიას წინ უძღოდა ფართო საველე კვლევა, რომლის დროსაც ზემოთ ნახსენები სკოლის ჟურნალიც იქნა მოძიებული.

შტეფენ დობერტმა 2015 წლის 7 მაისის Die Zeit-ის ნომერში გამოაქვეყნა ადგილზე მომზადებული უაღრესად დეტალური რეპორტაჟი, იმ დროისთვის ხელმისაწვდომი ყველა წყაროს ყოვლისმომცველ მიმოხილვასთან ერთად, სადაც არსებითად იგივე ისტორიაა მოთხრობილი, რომელიც ზემოთ არის აღწერილი.

2022 წელს კრისტინა კურჩაბ-რედლიხმა გამოაქვეყნა პუტინის საგამოძიებო ბიოგრაფია სათაურით Wowa, Wołodia, Władimir: tajemnice Rosji Putina („ვოვა, ვოლოდია, ვლადიმირი: პუტინის რუსეთის საიდუმლოებები“), რომელშიც ის ასევე დეტალურად აღწერს მისი სავარაუდო ქართული ბავშვობის ისტორიას და ასკვნის, რომ მისი დადასტურება შეუძლებელია.

და მართლაც, თუ ეს ყველაფერი ნამდვილად მოხდა, მაგრამ უსაფრთხოების სამსახურებმა დოკუმენტები გაანადგურეს, როგორ შეიძლება ამის ოდესმე დამტკიცება?

ასევე ფაქტია, რომ ვლადიმირ პუტინის ბავშვობის არც ერთი ფოტო ან დოკუმენტური ჩანაწერი არ არის ცნობილი ათი წლის ასაკამდე პერიოდიდან. ყველაფერი, რაც თითქოს მანამდე მოხდა, ცნობილია მხოლოდ მისი საკუთარი ავტობიოგრაფიული მონათხრობიდან.

ვერა პუტინას ქალიშვილმა Die Zeit-ის კორესპონდენტს განუცხადა, რომ რამდენიმე წლით ადრე პოლიციელი და ორი ექთანი ესტუმრნენ მის დედას, აუღეს სისხლის ნიმუში ისე, რომ არ განუმარტავთ მიზეზი, და შემდეგ გაუჩინარდნენ. ოჯახს ეჭვი გაუჩნდა, რომ ვიზიტის მიზანი დნმ-ის ტესტი იყო. თუმცა შედეგი არასოდეს გამოქვეყნებულა.

დამაჯერებელი მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, ისტორიული კონსენსუსი ასეთია: მიუხედავად იმისა, რომ კარგად არის დოკუმენტირებული, რომ 1950-იან წლებში მეტეხში ცხოვრობდა ბიჭი სახელად ვლადიმირ პუტინი, მისი შემდგომი ბედის შესახებ არაფერია ცნობილი და შეუძლებელია იმის დამტკიცება, რომ ის იგივე პიროვნება იყო, რაც რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი.

ვერა პუტინა 2023 წლის 30 მაისს გარდაიცვალა, ოთხმოცდათექვსმეტი წლის ასაკში და დაკრძალეს მეტეხში. ის ამ ისტორიას იმიტომ ჰყვებოდა, რომ სჯეროდა მისი სიმართლის. ერთადერთი სხვა ადამიანი, რომელსაც შეეძლო ამ საკითხზე ავტორიტეტულად საუბარი, თავად ვლადიმირ პუტინია. თუმცა მას არასოდეს დაუდასტურებია და არც უარუყვია თავისი სავარაუდო დედის მონათხრობი. მხოლოდ მისმა პრესმდივანმა დმიტრი პესკოვმა უპასუხა The Daily Telegraph-ის შეკითხვას და განაცხადა, რომ „ეს ისტორია სიმართლეს არ შეესაბამება“ და რომ პრეზიდენტის ბიოგრაფია დეტალურად არის ხელმისაწვდომი კრემლის ოფიციალურ ვებგვერდზე.

და თუ საფლავის ქვაზე გაკეთებულმა წარწერამ მომავალი სწორად იწინასწარმეტყველა, თავად პუტინს შესაძლოა ბევრი დრო აღარ დარჩეს სიმართლის სათქმელად.

მაგრამ შესაძლოა ამას უკვე აღარ აქვს მნიშვნელობა.

* * *

დანართი

ამ სტატიისთვის გამოყენებული თითქმის ყველა წყარო ხელმისაწვდომია მითითებული ინტერნეტბმულების საშუალებით და თითქმის ყველა მათგანი ინგლისურ ენაზეა. არსებობს ერთი გამონაკლისი. კრისტინა კურჩაბ-რედლიხის 2022 წელს გამოცემული ბიოგრაფია Wowa, Wołodia, Władimir: tajemnice Rosji Putina („ვოვა, ვოლოდია, ვლადიმირი: პუტინის რუსეთის საიდუმლოებები“) გამოქვეყნებულია მხოლოდ წიგნის სახით და მხოლოდ პოლონურ ენაზე — ენაზე, რომელიც მრავალი მკითხველისთვის მიუწვდომელია. ამიტომ აქ, თარგმანის სახით, ვიმეორებ იმ თავის ყველაზე მნიშვნელოვან ნაწილს, რომელიც პუტინის სავარაუდო ქართულ ბავშვობას ეხება: ვერა პუტინას საკუთარ მონათხრობს.

ვერა, დაბადებული პუტინა, შესაძლოა არასოდეს გაეკეთებინა თავისი აღიარება, რომ არა ის ადამიანები, რომლებიც მეტეხში გამოჩნდნენ და განსაკუთრებული ინტერესი გამოიჩინეს მისა და მისი მეუღლის, გიორგი ოსეფაშვილის ოჯახის მიმართ. უცნობები ეკითხებოდნენ ვერას პატარა ვაჟზე, ვოლოდიაზე, რომელიც სოფელში ჯერ კიდევ ბავშვობაში ჩავიდა, ოსეფაშვილების ოჯახმა გაზარდა და შემდეგ, მეათე დაბადების დღემდე ცოტა ხნით ადრე, გაუჩინარდა. მათ ასევე მოითხოვეს პატარა ვოვას ფოტოების ნახვა და შემდეგ ყველა მათგანი თან წაიღეს. სულ რამდენიმე ფოტო არსებობდა. მხოლოდ მაშინ მიხვდნენ მეტეხის მცხოვრებლები, რომ მათი ვოვა ვლადიმირ ვლადიმირის ძე პუტინი გამხდარიყო.

მთელი ეს ამბავი შესაძლოა უბრალო სოფლის ჭორად დარჩენილიყო, 2000 წლის 3 იანვარს ერთ ქართველ კაცს რომ არ მიემართა თბილისში იჩქერიის ჩეჩნეთის რესპუბლიკის წარმომადგენლობისთვის და არ განეცხადებინა, რომ ვლადიმირ პუტინის ნამდვილი დედა ახლომდებარე სოფელ მეტეხში ცხოვრობდა და რომ ნახევარი მილიონი დოლარის სანაცვლოდ მზად იყო, მათთან მიეყვანა. ჩეჩნებმა მას სიცილი დაუწყეს, რადგან მათ უკვე იცოდნენ ინტერნეტიდან რუსეთის საპრეზიდენტო კანდიდატის ოფიციალური ბიოგრაფია. მასში ცალსახად ეწერა, რომ მისი დედა ერთი წლით ადრე გარდაიცვალა.

ისინი საკითხს მხოლოდ მაშინ მიუდგნენ სერიოზულად, როდესაც საუბრის ბოლოს მიხვდნენ, რომ სტუმარი საქართველოს უსაფრთხოების სამსახურების ოფიცერი იყო, რომელთაც სურდათ ამ სულ უფრო მოუხერხებელი ქალის თავიდან მოშორება სხვისი ხელით. იმ დროს ჩეჩენი გამტაცებლები მთელ მსოფლიოში იყვნენ ცნობილი და თუ ეს გატაცებაც მათ მიეწერებოდა, არავის გაუკვირდებოდა. მათ არც უმცირესი შანსი ექნებოდათ საკუთარი უდანაშაულობის დამტკიცების, განსაკუთრებით ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში მიმდინარე ომის ფონზე.

ქართველმა მაგიდაზე დადო ძველი ფოტო, რომელზეც თბილად ჩაცმული პატარა ბავშვი იყო გამოსახული, და თან დაურთო ექსპერტის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ეს იყო ვლადიმირ პუტინი ბავშვობაში. შემდეგ ჩართო მაგნიტოფონი, რომელზეც ჩაწერილი იყო სოფლის მცხოვრებლებთან ინტერვიუები — მათ ახსოვდათ ვერას ვაჟი, ბიჭი სახელად ვოვა, რომელიც მათ შორის წლების განმავლობაში ცხოვრობდა. მაშინ ჩეჩნებმა გაიგეს, რომ თუ ვერა ნიკოლაევნა, დაბადებული პუტინა, მართლაც იყო რუსეთის მომავალი პრეზიდენტის დედა, მაშინ ის პუტინისთვის უკიდურესად არასასურველ პიროვნებად ქცეულიყო და ადვილად შეიძლებოდა საფრთხეში აღმოჩენილიყო.

ასევე ცხადი გახდა, რომ თუ საპრეზიდენტო კანდიდატის ბიოგრაფიაში არსებული ასეთი სერიოზული — და ამავე დროს ასეთი სენსაციური — სიცრუე საარჩევნო კამპანიის დროს გამჟღავნდებოდა, ეს ვლადიმირ პუტინის კრემლში მოხვედრის შანსებს ვერ გაანადგურებდა, მაგრამ სერიოზულად დააზიანებდა მის საზოგადოებრივ იმიჯს. ეს ყველა მის მოწინააღმდეგეს გაახარებდა, განსაკუთრებით კი ჩეჩნებს. წინა ექვსი თვის განმავლობაში რუსული ბომბები ანადგურებდა მათ ქვეყანას, ტანკები თავიანთი მუხლუხოებით ანადგურებდნენ მას, ხოლო მოქალაქეები თითქმის ყველა სამხედრო საკონტროლო პუნქტზე ექვემდებარებოდნენ წამებას — ყველაფერი ეს ვლადიმირ პუტინის ბრძანებით, რომელიც ხელმძღვანელობდა ეგრეთ წოდებულ „ანტიტერორისტულ ოპერაციას“.

თბილისში ჩეჩნეთის საინფორმაციო ცენტრის ხელმძღვანელი მაშინვე დაუკავშირდა თავის ზემდგომს, ვახა იბრაჰიმოვს. მათ გადაწყვიტეს, გადაემოწმებინათ ეს ისტორია და, თუ ის სიმართლეს შეესაბამებოდა, საჯაროდ გაევრცელებინათ. მხოლოდ ამ გზით შეეძლოთ იმედი ჰქონოდათ, რომ გარკვეულ დაცვას მოიპოვებდნენ როგორც საკუთარი თავისთვის, ისე ვერა ნიკოლაევნასთვის. მაგრამ სანამ საქმეს საჯაროდ გახდიდნენ, ვერასა და სოფლის მცხოვრებთა ჩვენებების გარდა, მათ სჭირდებოდათ ხელშესახები მტკიცებულებები — სულ მცირე, ფოტოები მაინც. თუმცა ისინი უკვე სხვას ჰქონდა სოფლიდან წაღებული.

საბოლოოდ ჩეჩნები ვერა ნიკოლაევნასთან შესახვედრად გაემგზავრნენ ქართული გაზეთის Alia-ს ჟურნალისტებთან ერთად.

მეტეხის სკოლის მახლობლად იდგა მოკრძალებული პატარა სახლი, მის გვერდით კი — ვაზით დაფარული ფანჩატური. სწორედ აქ შეხვდა ვახა იბრაჰიმოვი პირველად პატარა ტანის ქალს, რომლის მტკიცე ჟესტები და ნათელი, ღრმად ჩასმული თვალები მის სახეს განსაკუთრებულ გამომეტყველებას ანიჭებდა.

„უხერხულია ამ ყველაფრის გახსენება“, — თქვა ვერა ნიკოლაევნამ, რომელიც აშკარად თავს არაკომფორტულად გრძნობდა ჟურნალისტების თანდასწრებით. „ძნელია ძველ შეცდომებსა და ძველ უბედურებებს დაუბრუნდე. ბოლოს და ბოლოს, ნახევარი საუკუნე გავიდა“.

მიუხედავად ამისა, მან ლაპარაკი სცადა. ზოგჯერ ჩერდებოდა, თითქოს მისი მელოდიური რუსული სიტყვები ქართული ენის მკაცრი, ხორხისმიერი ბგერების ქვეშიდან უნდა ამოეთხარა. უჭირდა მთელი ცხოვრების ისტორიის რამდენიმე მარტივ წინადადებაში მოქცევა. მისი გაცრეცილი ლურჯი თვალები უცებ ნათდებოდა, თითქოს შიგნიდან იყო განათებული, შემდეგ კი კვლავ იბინდებოდა ცრემლებით. მისი უკბილო პირი მონაცვლეობით იღებდა ნაზ ღიმილს და მოახლოებული ქვითინის გრიმასას.

„მე დავიბადე…“ — დაიწყო მან, მაგრამ მაშინვე გაჩერდა. სკამიდან წამოდგა, სახლში გაუჩინარდა და უკან დაბრუნდა გაყვითლებული, ლაქებით დაფარული პირადობის დამადასტურებელი საბუთით.

ვერა ნიკოლაევნა პუტინა დაიბადა 1926 წლის 6 სექტემბერს სოფელ ტერეხინოში, ურალის პერმის ოლქის პატარა ქალაქ ოჩორის მახლობლად. იგი იყო ერთადერთი ქალიშვილი ანა ილინიჩნასა და ნიკოლაი ილარიონოვიჩ პუტინების ოთხ შვილს შორის.

ომის შემდეგ იგი სასოფლო-სამეურნეო მექანიზაციის ტექნიკურ სასწავლებელში შევიდა. იმ რთულ ომისშემდგომ წლებში საკლასო ოთახები სავსე იყო ახალგაზრდა ქალებით, რომლებიც სულ ცოტა ხნის წინ იარაღის ქარხნებში მუშაობდნენ იმ მამაკაცებთან ერთად, რომლებმაც ახლახან დადეს იარაღი. აქ უფრო მეტი სრულწლოვანი ქალი იყო, ვიდრე გოგონა, და უფრო მეტი ზრდასრული მამაკაცი, ვიდრე ბიჭი. სწორედ აქ შეხვდა უკვე ზრდასრული ვერა ნიკოლაევნა პლატონ პრივალოვს, რომლის სახელის წარმოთქმაც კი მას მრავალი ათწლეულის შემდეგაც უჭირდა.

ისინი გარკვეული დროის განმავლობაში ერთად ცხოვრობდნენ. ვერა დარწმუნებული იყო, რომ ისინი დაქორწინდებოდნენ. ის უკვე ბავშვს ელოდა, როდესაც —

„ერთ დღეს მას საკვებით სავსე ამანათი მოუვიდა“, — იხსენებდა იგი. „ის რამდენიმე დღით წავიდა და მე გავხსენი. შიგნით იყო ღორის ქონი — და მისი მეუღლის წერილი. როცა დაბრუნდა, მე უკვე წასული ვიყავი. მშობლებთან დავბრუნდი“.

ომისშემდგომ რუსეთში ქორწინების გარეშე ბავშვის გაჩენა განსაკუთრებულად მძიმე სკანდალად არ ითვლებოდა. მისმა მშობლებმა ქალიშვილი საყვედურის გარეშე მიიღეს უკან და, სავარაუდოდ, ძალიან გაიხარეს, როდესაც 1950 წლის სექტემბერში მათი შვილიშვილი დაიბადა. ერთი წლის შემდეგ ვერა, რომელიც იმ დროისთვის უკვე კვალიფიციური ელექტრომექანიკოსი იყო, ცივი ურალიდან გაემგზავრა უზბეკეთის ცხელ ტაშკენტში საწარმოო პრაქტიკის გასავლელად.

მუშათა საერთო საცხოვრებლის გვერდით, სადაც იგი ცხოვრობდა, იდგა ბარაკის ტიპის შენობა, რომელსაც დასასვენებელ დარბაზად იყენებდნენ. იქ იკრიბებოდნენ ახლომდებარე სამხედრო ნაწილის ჯარისკაცები, მათ შორის — სიმპათიური ქართველი, სახელად გიორგი ოსეფაშვილი. სწორედ იქ გაიცნეს ერთმანეთი.

ღარიბი ომისშემდგომი რუსეთის მცხოვრებთათვის საქართველო — ფორთოხლისა და ვენახების ქვეყანა — თითქმის სამოთხეს ჰგავდა, სადაც რძე და თაფლი მიედინებოდა. ამიტომ ვერამ ყოველგვარი ეჭვის გარეშე დაიჯერა გიორგის მონაყოლი, რომ იგი მდიდარი კაცი იყო და თბილისში დიდი სახლი ჰქონდა.

იმ მკაცრ ურალში, სადაც ვერა გაიზარდა, ალბათ ცოტას თუ იცოდნენ იმ უსაზღვრო წარმოსახვის შესახებ, რომლითაც კავკასიელები იყვნენ სახელგანთქმული. ამიტომ, როდესაც გიორგიმ უთხრა: „არმიას ვტოვებ. ცოლი მჭირდება. არ მინდა შინ მარტო დავბრუნდე. დედაჩემი გარდაიცვალა, მამაჩემი კი ხელახლა დაქორწინდა“, ვერამ გადაწყვეტილება მხოლოდ სამ დღეში მიიღო.

„ყველაფერი ისე სწრაფად მოხდა“, — მრავალი წლის შემდეგ ამოიოხრა მან. შესაძლოა იმიტომ, რომ ნათლისღების წინ, ძველი რუსული საშობაო მკითხაობის ტრადიციის მიხედვით, სარკეში ჩაიხედა და იქ დაინახა ფორმაში ჩაცმული მამაკაცი, რომელმაც გიორგი გაახსენა. შესაძლოა იმიტომ, რომ გიორგის მასთან ყოფნა სურდა, მიუხედავად იმისა, რომ მას უკვე ჰყავდა სხვა კაცისგან შვილი. ან იქნებ უბრალოდ შეუყვარდა.

რაც არ უნდა ყოფილიყო მიზეზი, იგი არ გაქცეულა სოფელ მეტეხიდან, მიუხედავად იმისა, რომ გიორგის საკუთარი სახლიც კი არ ჰქონდა, ხოლო მამის სახლში მისი ოთახი მხოლოდ დატკეპნილი მიწის იატაკით გამოირჩეოდა. პირიქით, ერთი წლის შემდეგ მან სთხოვა დედას, პატარა ვაჟი საქართველოში ჩამოეყვანა. ანა ილინიჩნამ ეს გააკეთა, მიუხედავად ვერას მამის წინააღმდეგობისა, რომელიც ვერასოდეს შეეგუა თავისი ერთადერთი ქალიშვილის არჩევანს. ოჯახის მოგონებების მიხედვით, მოხუც კომუნისტს სძულდა სტალინი — რომელიც ქართველი იყო — და საქართველოს უცხო და არაცივილიზებულ ქვეყნად მიაჩნდა: ადგილად, რომელსაც შეიძლებოდა დასასვენებლად ეწვიო, მაგრამ სადაც მთელი ცხოვრების გატარება არასოდეს უნდა გდომოდა.

აქ, ფაქტობრივად, მთავრდება ბედისწერის მიერ დაწერილი ისტორიის პროლოგი — ისტორიისა, რომლის მთავარი ფიგურაც აქამდე იყო ვერა ნიკოლაევნა, დაბადებით პუტინა, მოგვიანებით კი ოსეფაშვილი. ამ მომენტში სცენაზე ნამდვილი მთავარი გმირი შემოდის.

პატარა ბიჭს ჯერ კიდევ არ ჰქონდა შესრულებული სამი წელი, როდესაც პირველად გამოეცალა მიწა ფეხქვეშ. იგი მოწყვიტეს ტერეხინოს სახლში არსებულ უსაფრთხოებას, იმ ქალის ჩახუტებას, რომელსაც უდავოდ საკუთარ დედად მიიჩნევდა, და იმ კაცის გვერდით ყოფნას, რომელიც მისთვის მამა იყო. იგი აღმოჩნდა ადგილას, სადაც ყველაფერი უცხო იყო: ახალი დედა, ახალი მამა და ახალი სახლი.

ფსიქოლოგების აზრით, ბავშვის ემოციური განვითარების განმსაზღვრელ ფაქტორებს შორის — განსაკუთრებით სამი წლის ბავშვის შემთხვევაში — როგორიცაა სიმშვიდე, მოსიყვარულე ზრუნვა და ძირითადი საჭიროებების დაკმაყოფილება, ყველაზე მნიშვნელოვანი უსაფრთხოების განცდაა. რადგან ეს განცდა ძლიერ ირღვევა იმ ადამიანებთან განშორებით, რომლებთანაც ბავშვს ყველაზე ღრმა კავშირი აქვს, და რადგან ასეთი ასაკის ბავშვებში ეს მიჯაჭვულობა განსაკუთრებით ძლიერია, შეიძლება წარმოვიდგინოთ, რამდენად ტრავმული უნდა ყოფილიყო პატარა ვლადიმირისთვის ეს „საქართველოში გადანერგვა“.

სამი წლის ბავშვის ნერვული სისტემა ჯერ კიდევ მოუმწიფებელია, ხოლო საკუთარი თავის გაცნობიერებისა და თავდაჯერების განვითარება უკიდურესად მყიფე მდგომარეობაშია. ცხოვრების ამ ეტაპზე ეს თვისებები შეიძლება ადვილად გაძლიერდეს — მაგრამ ასევე ადვილად დაითრგუნოს. ფსიქოლოგების აზრით, ამ უკანასკნელმა შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული დარღვევები, მათ შორის ტყუილისკენ მიდრეკილება, აგრესიული ქცევა ან თუნდაც ფსიქოპათიური ნიშნები.

თუმცა ვერამ თავისი პატარა ვაჟი საქართველოში სიყვარულისა და მონატრების გამო ჩამოიყვანა. ამიტომ, შესაძლოა, ფსიქოლოგების მძიმე პროგნოზებს გადაჭარბებული მნიშვნელობა არ უნდა მივანიჭოთ. ჰქონდა თუ არა ბავშვს სახლი? ჰქონდა, თუმცა რამდენად მოკრძალებულიც არ უნდა ყოფილიყო. ჰყავდა თუ არა დედა? ჰყავდა — და თანაც მოსიყვარულე დედა. ქერა, ცისფერთვალება პატარა ბიჭი, როგორც ჩანს, ახალ ოჯახს ძალიან მოსწონდა; ზოგიერთი იხსენებდა კიდეც, რომ ის მათი საყვარელი ბავშვი იყო. შესაძლოა სწორედ ამიტომ გადაიღო ვიღაცამ მისი ფოტო იმ დროს, როდესაც სოფელში ფოტოაპარატის ქონა ჯერ კიდევ იშვიათი რამ იყო.

და მაინც, პატარა ვოვოჩკა ფოტოზე ბედნიერი არ ჩანს. მისმა მამინაცვალმა, გიორგიმ, ფოტო თავის ძმას ვახტანგს მისცა, რომელიც გორში ცხოვრობდა. უკანა მხარეს ვიღაცამ მოუხერხებელი რუსული ხელწერით დაწერა:

„სამახსოვროდ ნინასა და ვახტანგს გოგასგან. ჩემი ვაჟი, ვოვკა. ვოვკა საშინლად ტიროდა და არ უნდოდა გადაღება. ფოტოგრაფის პატარა ზარი აიღო და სულ იმეორებდა: „სახლი, სახლი!“ ამიტომ, იმის ნაცვლად, რომ პატარა მამაც გმირს ან ჯარისკაცს ჰგავდეს, ეს ვოვიკი მხოლოდ მოტირალ პატარა ბიჭად ჩანს.“

მაშინაც კი, თუ იქ თავს ბედნიერად გრძნობდა — ან სულ მცირე, მეტ-ნაკლებად კმაყოფილი იყო — ეს დიდხანს არ გაგრძელებულა. გიორგი აგურის ქარხანაში მუშაობდა და ახალ სახლს აშენებდა. ვერა ნიკოლაევნა კიდევ ერთ შვილს ელოდა. მამინაცვლისთვის პატარა უცხო ბავშვი სულ უფრო მეტად ტვირთად იქცა.

ამასობაში ბიჭი გაიზარდა და შეეჩვია, რომ მის უკან ყვიროდნენ სიტყვებს nabichvari და bezrodny — ოჯახს მოკლებულ ბავშვს, უცნობი მამის უკანონო შვილს. კავკასიას თავისი წესები ჰქონდა. ქორწინების გარეშე დაბადებული ბავშვი მათში ვერ ჯდებოდა. ისევე როგორც ქალი, რომელმაც იგი გააჩინა. და რაც უფრო იზრდებოდა ბიჭი, მით უფრო მტკივნეულად განიცდიდა ამ რეალობას.

„მისი მამინაცვალი სცემდა მას?“ — ჰკითხა ვახა იბრაჰიმოვმა ვერა ნიკოლაევნას.

„არ სცემდა“, — უპასუხა ქალმა, „მაგრამ იქ არ უნდოდა მისი ყოფნა“.

კიდევ რა უნდა ეთქვა იმ კაცზე, რომელთანაც ათასობით დღე და ღამე ჰქონდა გატარებული და რომელიც ახლაც, როგორღაც, თითქოს მაინც ახლოს იყო? წლების შემდეგ, როცა ქმრის საფლავის გარშემო გამხმარ ფოთლებს აგროვებდა, მასზე საუბარი უჭირდა და მოგონებებში ჩაძრომას ცდილობდა:

„რთული ხასიათი ჰქონდა. მძიმე პერიოდები არ გვაკლდა. მაგრამ ყოველთვის ერთად ვრჩებოდით. მას ვჭირდებოდი. თუ ვინმესთან იჩხუბებდა, მე თვეების განმავლობაში არ ველაპარაკებოდი. მაგრამ ყოველთვის ის მოდიოდა შერიგებისთვის, არასოდეს — მე. ასეთი იყო ჩვენი ქორწინება. მას ჰქონდა კარგი მომენტებიც და ცუდიც. ყველაფერი ცოტ-ცოტა იყო. ასეთია ცხოვრება. საკუთარი თავიც კი აღარ მესმის“.

და რა არის აქ გასაგები? ის გრძნობები, რომლებიც თავის დროზე ასე ცოცხალი და სუფთა იყო, თუმცა დღეს უკვე გაფერმკრთალებულია, ერთ მარტივ სახელს ატარებდა: სიყვარული.

მეტეხში საკმარისია ვერა ნიკოლაევნას სახლიდან რამდენიმე სახლით გაიარო, რამდენიმე მოხუც მეზობელს დაელაპარაკო და პატარა ვოვას შესახებ იკითხო. ასეთ ამბავს მოგიყვებიან:

„ზუსტად აქ, ამ სახლთან, სადაც ის ცხოვრობდა, ხშირად იჯდა კედელთან ჩაკუზული და ჩუმად ზურგით მიყრდნობილი. ისეთი საწყალი პატარა ბიჭი იყო. ვერა მას იცავდა, მაგრამ გიორგი სცემდა — ზოგჯერ ქამრითაც. და სასმელიც მისგან არასოდეს იყო შორს. ერთხელ ვოვა სახლში ჩაკეტეს. სციოდა და ყვირილი დაიწყო. აქ კედლები თხელი იყო. ყვიროდა: „დეიდა ლილო, დამეხმარე! ძალიან მცივა!“ ძალიან სევდიანი ამბავი იყო“.

მამუკოს, ოსეფაშვილების ერთ-ერთ მეზობელს, ასე ახსოვდა:

„ზოგჯერ გოგა მას ჯოხით სცემდა და შემდეგ სიცივეში გარეთ აგდებდა. კარგ ტანსაცმელსაც კი არ აძლევდა, რადგან თვითონაც ძალიან ცოტა ჰქონდათ. ბიჭს ყოველთვის დაკერებული შარვალი ეცვა. ამის გამო გოგას არავინ ადანაშაულებდა. ბოლოს და ბოლოს, ვის უნდა სხვისი ბავშვის გაზრდა? განსაკუთრებით მაშინ, როცა ყველა ზურგს უკან დაგცინის. ხალხი ამბობდა: „ვერამ სახლში ნაბიჭვარი მოიყვანა, მაგრამ თვითონაც კი არ ახსოვს, ვინ იყო მამა“. გოგა დიდხანს იტანდა დაცინვას, მაგრამ ბოლოს ბიჭი გააგზავნა“.

დალი გზირიშვილი იხსენებდა:

„როცა იქ გადავედით საცხოვრებლად, მეზობლები გავხდით. ვოვა დაახლოებით ხუთი წლის უნდა ყოფილიყო. ერთი ასაკის ვიყავით. პატარა, ქერა ბიჭი იყო, სწრაფი და ენერგიული მოძრაობებით, ზუსტად ისეთი, როგორიც მისი დედა იყო. არც კი ვიცოდი, რომ მისი სახელი ვლადიმირი იყო. ყველა უბრალოდ ვოვას ეძახდა. მეცოდებოდა, რადგან დიდ სიღარიბეში ცხოვრობდნენ. ყოველთვის ვაძლევდი ვაშლებს, მსხლებს და ყურძენს, რადგან ჩვენ ვენახი გვქონდა. ყველაფერს იღებდა. ჩვეულებრივ ერთსა და იმავე ადგილას მელოდებოდა, მათ ჭიშკართან, რადგან იცოდა, რომ ყოველთვის რაღაცას შევუნახავდი. ხშირად ვთამაშობდით ერთად. ისეთი სევდიანი პატარა ბიჭი იყო. თევზაობაც უყვარდა. ვიცოდი, რომ ის გიორგის შვილი არ იყო. როცა სოფლის ბავშვები დედის გამო დასცინოდნენ, საშინლად ნერვიულობდა და ტირილს იწყებდა. უბრალოდ ვერ იტანდა ამას. სხვა ბავშვებმა იცოდნენ, რამდენად სტკიოდა ეს, ამიტომ განაგრძობდნენ მის გაღიზიანებას და დაცინვას. ის ყველაფერს ძალიან სერიოზულად იღებდა — და ტიროდა“.

– ის მშვიდი, სევდიანი, ჩაკეტილი ბავშვი იყო – მოისმინა ვაჰა იბრაგიმოვმა ნორა გოგოლაშვილისგან, მეტეხის დაწყებითი სკოლის დაბალი კლასების მასწავლებლისგან. – ძალიან კარგი მოსწავლე იყო. ყველა თამაშიდან ყველაზე მეტად ჩხუბი უყვარდა. პატარა ასაკში სამბოზე შევიდა. [ ] დაკერებულ ტანსაცმელს ატარებდა [ ]. მე ვყიდულობდი მისთვის სახელმძღვანელოებს. მათ ძალიან უჭირდათ. დედამისს ვუთხარი, რომ თუ მას შვილად აყვანისთვის დათმობდა, სიამოვნებით ავიყვანდი. ძალიან მეცოდებოდა. პატარა კნუტივით მეკვროდა.

– ამბობენ, რომ ვოვას ერთადერთი მეგობარი თქვენ იყავით და ორივე წარჩინებული მოსწავლეები იყავით. მართალია? – ეკითხება ვაჰა იბრაგიმოვი გაბრიელ დათაშვილს.

– დიახ. ჩემს გარდა ვოვას მართლაც არავინ ჰყავდა მეგობრად.

– ჩხუბისთავი ბიჭი იყო? ცუდად იქცეოდა? – აგრძელებს იბრაგიმოვი.

– არა, პირიქით. ის მშვიდი, თავშეკავებული ბიჭი იყო. გაკვეთილების შემდეგ ხშირად მარტო მიდიოდა მდინარეზე სათევზაოდ. ხანდახან ჩემთან მოდიოდა და ერთად ვთამაშობდით: ზოგჯერ ომის თამაშებს, ზოგჯერ ვვარჯიშობდით ფარიკაობაში, ვთამაშობდით ფეხბურთს და ვჭიდაობდით. ამაში ის უკეთესი იყო, რადგან სამბოზე დადიოდა.

ერთ დღეს ვოვკა გაუჩინარდა. შეშინებულ ვერა ნიკოლაევნას უთხრეს, რომ მას მას ვეღარასოდეს ნახავდა. ბიჭი – რომელიც იმ დროისთვის უკვე თითქმის ათი წლის იყო – ამჯერად თბილისში უშვილო მაიორის ოჯახში „მოათავსეს“. გიორგის დამ შუამავლის როლი იკისრა. თუმცა ვერამ მას ხვეწნა დაუწყო და რამდენიმე დღის შემდეგ ქალმა დედას შვილის მისამართი მისცა.

განა ამ დედას სხვა რამ შეეძლო გაეკეთებინა, გარდა იმისა, რომ ის აქედან რაც შეიძლება შორს წაეყვანა? უკან, თავის მშობლიურ სახლში, ურალში.

– ძალიან მინდოდა ურალში დარჩენა – უყვებოდა იგი წლების შემდეგ ჟურნალისტებს. – მინდოდა ვოვკასთან დარჩენა, ამ სოფლის ცხოვრებისგან მოწყვეტა, მინდოდა მესწავლა... მაგრამ შემეძლო კი? მეტეხში ჩემი ორი ქალიშვილი მელოდებოდა, გიორგიმ კი ორი დღის შემდეგ ტელეგრამა გამომიგზავნა: „დაუყოვნებლივ დაბრუნდი!“ და დამემუქრა, რომ მილიციას გამოგზავნიდა ჩემს დასაბრუნებლად...

სინამდვილეში კი გამოვიდა, რომ ვოვა ჩემს ქალიშვილებში გავცვალე.

წასვლის წინ პატარა პუტინმა თავის ერთადერთ მეგობარს, გაბრიელ დათაშვილს, ფოტოსურათი აჩუქა წარწერით:

„გაბრიელს, სამახსოვროდ, ვოვასგან.“

– ამდენი წელი ვინახავდი – ამბობს გაბრიელი. – ცოტა ხნის წინ მოვძებნე, მაგრამ დაკარგული აღმოჩნდა. წარმოდგენა არ მაქვს, როგორ ან როდის გაქრა. მაგრამ თუ ვოვა პუტინს ახსოვს თავისი ცხოვრება მეტეხში, მაშინ ისიც უნდა ახსოვდეს, მე.

– ვოვკა საშინლად ტიროდა, როცა მივდიოდი. გული მეფლითებოდა, მაგრამ არც კი ჩავხუტებივარ. თუმცა ყველაზე ცუდ კოშმარშიც კი ვერ წარმოვიდგენდი, რომ მას სამუდამოდ ვემშვიდობებოდი – უთხრა ვერა ნიკოლაევნამ კამერას, მაშინ როცა მისი ცრემლები ერთმანეთის მიყოლებით იკვალავდნენ გზას სახის ნაოჭებში.